Atilla İçli’nin sunduğu ve TRT’de yayınlanan Yörelerimiz Türkülerimiz programının 1991 yılına ait bir bölümünde, mimar Tarık Akıltopu, Antalya Kaleiçi evlerinin karakteristik özelliklerini anlatıyor.
Akıltopu’nun anlatımına göre Kaleiçi’ndeki dikkat çekici yapıların bir bölümü, Toroslardan Antalya’ya inen Yörük ağalarının evleri. Bu evleri diğerlerinden ayıran en belirgin özellikler ise geniş hacimleri, yüksek katları ve kullanılan yapı malzemeleri.
Evlerin alt katları moloz taştan, üst katları ise ahşaptan inşa edilmiş. Alt kattaki taş duvarlar sıvasız bırakılırken üst katlar sıvanmış. Alt katlar, tamamen kapalı yaşam alanları olarak değil, dışarıdaki atmosferle iç içe olacak şekilde tasarlanmış. Akıltopu bunu hem Antalya’nın sıcak iklimiyle hem de Yörüklerin dağdaki yaşam alışkanlıklarıyla ilişkilendiriyor.
Kaleiçi evlerinin giriş kapılarının oldukça yüksek olmasının da ilginç bir nedeni var: Develer yükleriyle birlikte evin alt katına girebilsin ve yüklerini burada boşaltabilsin diye kapılar yüksek yapılmış.
Üst katlarda da yüksek tavanlar dikkat çekiyor. Akıltopu’nun anlatımına göre evlerin yaklaşık yüzde 50’sinde soba bulunuyor. Evin ağası, “eyvan” olarak adlandırılan bölümde oturuyor ve misafirlerini burada ağırlıyor.
Diğer tarafta ise bir ocak bulunuyor. Evin kadını bu bölümde yufkasını açıyor, bazlamasını yapıyor ve yemeklerini pişiriyor.
Bugün Kaleiçi sokaklarında gezerken gördüğümüz o eski evlerin mimarisinde aslında yalnızca estetik değil; Antalya’nın ikliminin, Yörük kültürünün ve dönemin gündelik yaşamının izleri de saklı.
🎥 Yörelerimiz Türkülerimiz – TRT, 1991
🎙️ Sunucu: Atilla İçli
🏛️ Anlatan: Mimar Tarık Akıltopu